In naam der koning. Jamal Oulel kent de aanhef bij een dwangbevel maar al te goed. In zijn boek ‘De Schuldenfabriek’ en in zijn openingsbijdrage tijdens ‘De Dag van de Bestaanszekerheid’ vertelt hij hoe oplopende schulden zorgden voor barsten in zijn eigen leven en hoe jongeren in de problemen komen door een oneerlijk systeem. Zijn stichting Socialdebt, die inmiddels twee awards won, ondersteunt nu jongeren met beginnende schulden. Jamal helpt ook gemeenten graag een handje, met zijn ideeën over hoe het beter en menselijker kan.

Over het doel ‘bestaanszekerheid voor iedereen’ is weinig discussie. Maar de weg ernaartoe vraagt om politieke keuzes en die verschillen per gemeente. Wethouders van drie verschillende politieke partijen gaan in discussie over hun visie op bestaanszekerheid. Welke scherpe keuzes maakt hun gemeente? Krijgen jongeren extra aandacht? Welke inwoners krijgen voorrang bij het werken aan werk? Welke positie en steun krijgen noodhulporganisaties? Telt vooral een toegankelijk vangnet met toeslagen of de gemeentelijke schatkist? Een gesprek over politieke kleurverschillen. 

Panelleden: Hélène Oppatja (PRO, gemeente Delft), Ellie Eggengoor (VVD, Nieuwegein), Evert Jan Slootweg (CDA, Almere).

Linda Bredewold en Ralf Embrechts van QUIET vertellen vanuit persoonlijk perspectief hun ervaringen over wat armoede met je doet, wat QUIET in haar 17 communities betekent en hoe je de impact hiervan meet. Van jeuk naar leuk, van tellen naar vertellen, van turven naar durven, van weten naar meten, van taxi naar actie.

De Tussenvoorziening helpt dakloze mensen Sterker Verder. Van alle soorten armoede die de laatste jaren in zwang geraakt zijn is dakloosheid de ergste. De cliënten van de Tussenvoorziening kennen bestaansonzekerheid als geen ander. Zonder een eigen plek, een thuis, is werken aan een toekomst onmogelijk. Het aantal dakloze mensen neemt helaas toe: dat zien we aan de wachtlijsten, aan het straatbeeld en hoe over dakloze mensen wordt gesproken. De Tussenvoorziening probeert hen een basis te bieden. In deze sessie nemen Guusta van der Zwaart, bestuursvoorzitter van de Tussenvoorziening, en Lia van Doorn, lector Wonen en Welzijn bij het Kenniscentrum Sociale Innovatie Hogeschool Utrecht, u mee in de problematiek, ze laten u ervaren wat is het is om in zoveel bestaansonzekerheid te leven bent en ze presenteren hun oplossingen.

Jongeren groeien op in een grotendeels online omgeving waarin uitgeven en lenen makkelijk zijn gemaakt. Onze reflex is voorlichting en vaardigheden, dus gericht op de jongere zelf. Terwijl bestaanszekerheid vooral in hun omgeving wordt bepaald. Rosanne Oomkens, lector Schulden en Incasso (Hogeschool Utrecht), schetst hoe jongeren er financieel voor staan en wat hun gedrag stuurt. De winst zit in het gezin, de school en de commerciële online omgeving. Rutger Schoenmakers, adviseur bij de gemeente Den Haag, laat zien hoe een gemeente daarop ingrijpt, met een steunend netwerk om een jongere heen en iemand die naast hem blijft staan. Hij gaat ook in op wat dat organisatorisch vraagt. 
U gaat naar huis met een scherper beeld van wat een gemeente kan doen.

De landelijke overheid is er meer en meer van overtuigd dat het betrekken van burgers bij het maken en evalueren van beleid belangrijk is. Beleid dat is getoetst aan de praktijk is meestal beter beleid. Alleen: hoe richt je dit als gemeente in? Hoe zorg je dat je altijd voeding krijgt vanuit de mensen om wie het beleid draait? Hoe doe je dat in de regio. In deze sessie, verzorgd door de Landelijke Cliëntenraad, wisselen we ervaringen uit, geven we ideeën hoe het anders kan en gaan we in gesprek over waar de winst ligt. 

Energiearmoede vraagt om een aanpak die verder gaat dan alleen het uitdelen van energiebesparende producten. Het vraagt om een nauwe samenwerking tussen het fysieke domein (wonen, duurzaamheid, energie) en het sociale domein (armoedebestrijding, schuldhulpverlening, welzijn). Tijdens deze interactieve workshop delen Farah Ihsan en Jan Feenstra van de gemeente Amsterdam de Amsterdamse aanpak voor een rechtvaardige energietransitie. Ze nemen u mee in hoe de gemeente de schotten tussen vijf directies probeert te doorbreken, hoe de gemeente probeert de meest kwetsbare huishoudens achter de voordeur te bereiken en te zorgen voor een rechtvaardige verdeling van middelen. Ontdek welke korte- en lange-termijnacties worden ingezet en krijg inzicht op wat wel én niet werkt. Denk kritische mee over hun aanpak, zodat we van en met elkaar leren.

Een zeker bestaan. Onder die titel bracht de Commissie Sociaal Minimum de afgelopen jaren twee rapporten uit. Zo zou het Rijk de bestaanszekerheid moeten borgen in plaats van te leunen op verschillend armoedebeleid per gemeente, moest het minimum fors omhoog en de systematiek van het stelsel voorspelbaarder en toegankelijker. De Commissie werd in 2022 ingesteld en een van de adviezen was ook om het beleid elke vier jaar te herijken. Nu, in 2026, is dan ook de vraag aan Godfried Engbersen, de voorzitter van de Commissie: welke herijking is volgens hem - nog steeds - dringend nodig? Wat is er terecht gekomen van de adviezen uit de twee rapporten? 

Wie nu opgroeit in Heerlen-Noord heeft veel minder kans op een goed inkomen, een fatsoenlijke woning en een lange goede gezondheid dan in de rest van Nederland. Het Nationaal Programma Heerlen-Noord brengt partners en inwoners samen om daar wat aan te doen. Sterker nog, om een flinke sociale inhaalslag te maken. In zijn bijdrage belicht programmadirecteur Ron Meyer hoe de historie van Heerlen nog doorwerkt, hoe goedbedoeld beleid toch verkeerd kan uitpakken, en wat het concreet vraagt om te werken aan gebalanceerde gemeenschappen en collectieve zelfredzaamheid. 

In Nederland zijn er ongeveer 720.000 huishoudens met problematische schulden. Jaarlijks ronden daarvan 17.000 huishoudens succesvol een gemeentelijk schuldhulptraject af. Hier liggen dus veel kansen voor verbetering. Kansfonds kiest daarom samen met de gemeente Roermond voor een vernieuwende aanpak: ze kopen de schulden van gezinnen vroegtijdig en onvoorwaardelijk af. Het gaat om inwoners met problematische schulden die moeilijk toegang krijgen tot een reguliere schuldenregeling, doordat ook op andere levensterreinen problemen spelen. Roermond is de eerste gemeente die deze vernieuwende aanpak in de praktijk brengt. In deze workshop neemt Eva Mos u mee in de werkwijze van Kansfonds, met het programma Afrekenen met Schulden als voorbeeld.

Wie is eigenlijk verantwoordelijk voor bestaanszekerheid? Degene die inkomsten doorgeeft? De overheid die regels maakt en uitvoert? Of een samenleving die bepaalt hoeveel onzekerheid mensen mogen dragen? Met de Bestaansbalans, de voorloper van het bufferbudget, onderzoeken de gemeente Utrecht en Collectief Kapitaal deze vragen in de praktijk. In deze sessie bespreken Yasmina Youlil (gemeente Utrecht) en Denise Harleman (Collectief Kapitaal) ook de vraag hoe we voorkomen dat inkomstenverrekeningen leiden tot financiële stress en onzekerheid. En welke mogelijkheden biedt het bufferbudget, als onderdeel van Participatiewet in Balans, om meer stabiliteit te creëren? In deze interactieve sessie delen deelnemers hun ervaringen en onderzoeken we samen welke aannames over werk, verantwoordelijkheid en zekerheid in ons beleid besloten liggen. Welke lessen kunnen gemeenten vandaag al toepassen? 

In het sociaal domein kom je regelmatig situaties tegen waarin de standaardregels niet voldoende zijn om een inwoner echt verder te helpen. Maar hoe bied je maatwerk zonder willekeur? En hoe zorg je dat individuele oplossingen ook leiden tot betere dienstverlening en beleid? In deze sessie, van Jantien Lievense van Stimulansz en Jonathan Fink-Jensen van Purpose, krijgt u praktische handvatten om maatwerk methodisch toe te passen. U leert hoe u lastige casussen gestructureerd analyseert, hoe u patronen herkent om terugkerende problemen te voorkomen en hoe u keuzes onderbouwt vanuit de waarden van uw organisatie. Daarnaast laten de sprekers zien hoe u de effecten van maatwerk inzichtelijk en meetbaar maakt met een Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA).

Mensen die leven in bestaansonzekerheid hebben niet alleen te maken met financiële of sociale problemen, maar ook met stigma. Vooroordelen en aannames werken door in beleid, dienstverlening en dagelijkse interacties. Dat kan leiden tot schaamte, minder vertrouwen in de overheid en het uitstellen van hulpvragen. In deze interactieve sessie verkennen de sprekers wat stigma is, hoe het doorwerkt in gemeentelijk beleid en welke gevolgen dat heeft voor inwoners. Aan de hand van praktijkvoorbeelden, ervaringskennis en wetenschappelijke inzichten wordt besproken wat werkt om stigma te doorbreken. Deelnemers krijgen praktische inzichten om stigma te herkennen en te verminderen in beleid, dienstverlening en communicatie. De sessie wordt gegeven door Jessica de Ruiter en Laila Konijn van Movisie, samen met praktijk- en ervaringsdeskundigen. 

In Nederland zijn er ongeveer 720.000 huishoudens met problematische schulden. Jaarlijks ronden daarvan 17.000 huishoudens succesvol een gemeentelijk schuldhulptraject af. Hier liggen dus veel kansen voor verbetering. Kansfonds kiest daarom samen met de gemeente Roermond voor een vernieuwende aanpak: ze kopen de schulden van gezinnen vroegtijdig en onvoorwaardelijk af. Het gaat om inwoners met problematische schulden die moeilijk toegang krijgen tot een reguliere schuldenregeling, doordat ook op andere levensterreinen problemen spelen. Roermond is de eerste gemeente die deze vernieuwende aanpak in de praktijk brengt. In deze workshop neemt Eva Mos u mee in de werkwijze van Kansfonds, met het programma Afrekenen met Schulden als voorbeeld.

Hoe weet u of uw beleid écht bijdraagt aan bestaanszekerheid? En hoe onderbouwt u beleidskeuzes met kennis in plaats van aannames? In deze sessie krijgt u praktische handvatten om beleid vooraf te toetsen. Aan de hand van de ervaringen van de gemeente Capelle aan den IJssel hoort u hoe een ex-ante toets leidde tot nieuwe inzichten en concrete aanpassingen in het beleid. U ontdekt hoe u een scherpe probleemanalyse maakt, de logica achter uw aanpak versterkt en gebruikmaakt van beschikbare wat-werkt-kennis.
Daarnaast presenteert Movisie een praktisch overzicht van maatschappelijke doelen en indicatoren waarmee gemeenten de effecten van beleid rond bestaanszekerheid kunnen monitoren.

Sprekers: Muriel Noë (gemeente Capelle aan den IJssel), Sanneke Verweij en Hilde van Xanten (Movisie).

Wie is eigenlijk verantwoordelijk voor bestaanszekerheid? Degene die inkomsten doorgeeft? De overheid die regels maakt en uitvoert? Of een samenleving die bepaalt hoeveel onzekerheid mensen mogen dragen? Met de Bestaansbalans, de voorloper van het bufferbudget, onderzoeken de gemeente Utrecht en Collectief Kapitaal deze vragen in de praktijk. In deze sessie bespreken Yasmina Youlil (gemeente Utrecht) en Denise Harleman (Collectief Kapitaal) ook de vraag hoe we voorkomen dat inkomstenverrekeningen leiden tot financiële stress en onzekerheid. En welke mogelijkheden biedt het bufferbudget, als onderdeel van Participatiewet in Balans, om meer stabiliteit te creëren? In deze interactieve sessie delen deelnemers hun ervaringen en onderzoeken we samen welke aannames over werk, verantwoordelijkheid en zekerheid in ons beleid besloten liggen. Welke lessen kunnen gemeenten vandaag al toepassen? 

In het sociaal domein kom je regelmatig situaties tegen waarin de standaardregels niet voldoende zijn om een inwoner echt verder te helpen. Maar hoe bied je maatwerk zonder willekeur? En hoe zorg je dat individuele oplossingen ook leiden tot betere dienstverlening en beleid? In deze sessie, van Jantien Lievense van Stimulansz en Jonathan Fink-Jensen van Purpose, krijgt u praktische handvatten om maatwerk methodisch toe te passen. U leert hoe u lastige casussen gestructureerd analyseert, hoe u patronen herkent om terugkerende problemen te voorkomen en hoe u keuzes onderbouwt vanuit de waarden van uw organisatie. Daarnaast laten de sprekers zien hoe u de effecten van maatwerk inzichtelijk en meetbaar maakt met een Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA).