Programma
donderdag 12 november 2026 | LEF Future Center, Utrecht
Datum
donderdag 12 november 2026
Locatie
LEF Future Center in Utrecht
Het programma van AI & Overheid 2026 staat! Op donderdag 12 november staan vier vragen centraal: Mag het? Kan het? Willen we het? En hoe leveren we het? In vier rondes kiest u steeds uit zes sessies, van keynotes en praktijkvoorbeelden tot dilemma’s in de Zitkuil. Minstens zo belangrijk is het gesprek met elkaar: welke keuzes maken andere overheidsorganisaties en wat kunnen we van elkaar leren? Bekijk hieronder het volledige programma.
| 09:00 - 09:45 | Registratie & ontvangst Serre | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 09:45 - 10:00 | Plenaire opening Serre Suzie Kewal, hoofd van de afdeling AI & Algoritmes en plaatsvervangend directeur en MT-lid directie CIO Rijk/Digitaliseringsbeleid bij het ministerie van BZK, verzorgt het openingswoord van AI & Overheid 2026. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 10:00 - 10:30 | Van wie is de superpower? Serre AI helpt complexe maatschappelijke vraagstukken op te lossen, maar verandert ook hoe we organiseren, samenwerken en sturen. Wat vraagt dat van de overheid? De energietransitie, met de beweging van centrale naar decentrale sturing, laat zien hoe AI niet alleen oplossingen biedt, maar ook vraagt om een andere manier van denken en organiseren. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 10:30 - 10:45 | Zaalwissel | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 10:45 - 11:30 | AI en overheid: Enthousiasme genoeg, maar waarom blijft het bij pilots? 5 praktische tips om wel door te pakken Zone 4 Vraag een willekeurige manager of beleidsmedewerker bij een overheidsorganisatie welke ontwikkeling de meeste impact gaat hebben op de organisatie en de dienstverlening, en het antwoord is steevast: “AI”. De kansen voor de publieke sector zijn gigantisch, maar grote successen blijven uit: een pilot hier, een proeftuin daar, een enthousiaste collega die iets moois bouwt dat snel weer stilvalt. Hoe valt dat te verklaren? En belangrijker nog: hoe keren we die trend? In deze lezing laten we zien waar het meestal vastloopt en sluiten we af met vijf praktische tips waarmee je morgen binnen je eigen organisatie door kunt pakken. | Wat als jouw werk morgen écht anders kan? Future Lab Even los van hoe het hoort, hoe het gaat en hoe het altijd ging. Wat wordt er dan mogelijk met AI? Laat je verrassen, denk groter dan een handige chatbot en ontdek kansen die je gisteren nog niet zag. Kom nieuwsgierig. Vertrek met de vraag: waarom doen wij dit eigenlijk nog niet? | Van AI-proeftuin naar een samenhangende, soevereine overheid Lef Theater Overheidsorganisaties experimenteren volop met AI. Maar hoe zorgen we ervoor dat succesvolle proeftuinen niet op zichzelf blijven staan, maar uitgroeien tot betrouwbare oplossingen die ook elders inzetbaar zijn? In deze sessie onderzoeken we wat nodig is om AI binnen de overheid verantwoord op te schalen. Dat begint bij betrouwbare informatie: AI kan pas waarde toevoegen wanneer relevante, actuele en toegankelijke kennis beschikbaar is én antwoorden controleerbaar blijven. Maar ook goede informatie alleen is niet genoeg. Betrouwbaarheid vraagt om aandacht voor autorisatie, toetsbare kwaliteit, monitoring en menselijke verantwoordelijkheid. Voor iedereen die wil dat AI binnen de overheid niet alleen werkt in een proeftuin, maar ook verantwoord en duurzaam kan worden ingezet. Spreker: Jhon Masschelein, Elastic | Hoe stel je de mens centraal? - De ontdekkingstocht van de gemeente Leiden Zone 13 AI is niet meer weg te denken. Het gaat ons leven en werk ingrijpend veranderen, ook bij de overheid. De gemeente Leiden kiest bewust voor een mensgerichte aanpak. Maar wat betekent dat eigenlijk? Hoe activeer je een hele organisatie? En hoe zorg je dat die organisatie leert omgaan met een technologie die zich sneller ontwikkelt dan welk beleidsplan ook? In deze sessie neemt Eelco Rouw je mee in de Regionale aanpak AI. Leiden werkt daarin samen met Oegstgeest, Leiderdorp en Zoeterwoude, en ook met andere gemeenten en organisaties in het land. Met een netwerk, experimenten en veel kennisuitwisseling werkt de regio eraan om 3000 medewerkers kritisch én klaar te maken om AI in te zetten waar het echt meerwaarde heeft. Eelco is daar open over: de aanpak is niet perfect, maar de Leidse regio blijft leren. Je hoort wat werkt, wat schuurt en welke lessen andere overheden kunnen meenemen. | Dilemma's in de Zitkuil: Kan het? Het technische perspectief - Tussen demo en duurzame toepassing Zone 3 - Zitkuil AI ontwikkelt zich razendsnel, maar niet elke toepassing is geschikt voor de overheid. Datakwaliteit, koppeling met bestaande systemen, informatiebeveiliging en uitlegbaarheid bepalen wat in de praktijk kan. Hoe voorkomen we dat een geslaagde demo wordt verward met een betrouwbare toepassing? Dilemma's die op tafel komen:
Moderator: Johanneke Knol, Rijkswaterstaat Dilemma’s in de Zitkuil | sAIdkick: van losse initiatieven naar hergebruik Zone 8 & 9 Generatieve AI is in korte tijd doorgedrongen tot alle lagen van de overheid. Overal ontstaan toepassingen. Dat levert waardevolle inzichten op, maar zorgt ook voor versnippering: organisaties lopen tegen vergelijkbare vraagstukken aan en ontwikkelen vaak oplossingen die elders al bestaan. Tijdens deze deelsessie nemen we je mee in sAIdkick: een programma dat werkt aan een overheidsbrede marktplaats en appstore voor generatieve AI. Hier delen organisaties AI-toepassingen, bouwblokken en praktische kennis, zodat wat de één ontwikkelt, door de ander gebruikt kan worden. We laten zien hoe dit er in de praktijk uitziet, delen concrete voorbeelden en gaan in op wat dit betekent voor jouw organisatie. Ontdek ook hoe jij kunt aansluiten bij de community en hoe je zelf kunt bijdragen of hergebruiken. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 11:30 - 12:00 | Ochtendpauze Serre | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 12:00 - 12:45 | ToekomstKompas: Hoe weet je of een plan bijdraagt aan de toekomst die we willen? Zone 8 & 9 Iedere overheid kent projecten die slagen, terwijl het grotere vraagstuk nauwelijks verandert. Met AI gaat het vaak net zo: veel geslaagde experimenten, weinig verandering. Maatschappelijke waarde begint bij de vraag welke toekomst we willen. Bij een plan of een subsidie is juist die vraag het moeilijkst hard te maken, omdat de opgaven in een gebied met elkaar verweven zijn. Een plan raakt meer dan het doel waarvoor het is gemaakt, ook later, elders en voor de natuur. In deze sessie laten Marian Heezen en Paul van Heel zien hoe ToekomstKompas met behulp van AI een plan leest en duidt. ToekomstKompas maakt zichtbaar wat het plan betekent voor de brede welvaart, voor de opgaven waar we voor staan, en voor de natuur en wie na ons komt. Elke duiding is na te gaan: je ziet de passage in het plan waar zij over gaat, en het wetenschappelijk onderzoek waarop ToekomstKompas haar baseert. Daarna bespreken we de keuzes achter ToekomstKompas: beginnen bij de toekomst die we willen, transparant zijn over de waarden, en het oordeel bij de mens laten. AI duidt, mens weegt. | Agentic AI binnen de Nederlandse Spoorwegen Lef Theater Hoe de NS op praktische wijze AI inzet voor veiligheid en onderhoud, maar ook werkt en experimenteert met Agentic AI toepassingen binnen HR. Hierin werkt de NS samen met gespecialiseerde en soms kleinere AI bedrijven, maar zoekt ook aansluiting bij de grote bedrijven zoals Anthropic, Microsoft en ServiceNow. Luister mee naar de 'Lessons learned' en hoe zo'n experiment stap voor stap vorm krijgt voordat het in productie gaat.
Spreker: Amal Talbi, Productmanager and CoE Lead ServiceNow, Nederlandse Spoorwegen | Het Europese AI-perspectief Zone 4 Wat staat in de AI-verordening die in 2024 in werking is getreden, en hoe is deze van toepassing op verschillende AI-toepassingen? Welke AI-toepassingen zijn hoog-risico en welke niet? Wie moet waaraan voldoen bij de ontwikkeling en het gebruik van AI? En welke rol heeft het Europese AI Office van de Europese Commissie in Brussel in het toegankelijk(er) maken van de regels? Centraal staan het wetgevende kader rond AI, de middelen die de AI Office inzet om ontwikkelaars en gebruikers te helpen te voldoen aan de wetgeving, en het Europese AI-innovatiebeleid. | AI bij Rijkswaterstaat: visie of tunnelvisie Zone 13 AI biedt enorme kansen, maar alleen wanneer technologie, organisatie en mens in samenhang worden bekeken. In deze interactieve sessie laten drie experts van Rijkswaterstaat vanuit hun perspectief zien hoe AI kan versnellen. Aan de hand van stellingen en praktijkvoorbeelden worden deelnemers uitgedaagd hun eigen standpunt te bepalen én te heroverwegen. Zo onderzoeken we samen de centrale vraag: is AI een visie voor de toekomst, of ligt tunnelvisie op de loer? Facilitator: William Mettendaf, Rijkswaterstaat | AI op gevoelige dossiers: van gouden tip tot verborgen geldstroom Future Lab Een cruciale tip tussen honderden meldingen. Een verborgen eigenaar achter een vergunningaanvraag. Een verdachte geldstroom in een stapel documenten. AI kan helpen om zulke signalen boven water te krijgen. Maar hoe zet je het verantwoord in als de gegevens vertrouwelijk zijn en de gevolgen voor mensen groot? Marijn van Aerle (Avendar) laat aan de hand van werkende toepassingen bij opsporing, fraudeonderzoek en integriteitsscreening zien welke keuzes ertoe doen. Hoe gebruik je AI zonder dat gevoelige gegevens de eigen omgeving verlaten? Hoe controleer je gevonden verbanden? En hoe voorkom je dat een AI-signaal ongemerkt een oordeel wordt? Je ontdekt wat soevereiniteit en menselijke controle in de praktijk vragen en krijgt concrete handvatten voor je eigen gevoelige processen. Spreker: Tijs Bronnenberg Co-founder, Avendar | Dilemma's in de Zitkuil: Willen we het? Het ethische perspectief - Publieke waarden, legitimiteit en vertrouwen Zone 3 - Zitkuil Dat AI iets kan en mag, betekent niet dat de overheid het ook moet willen. AI kan de dienstverlening verbeteren, maar ook leiden tot uitsluiting, discriminatie of verlies van vertrouwen. Welke inzet van AI past bij de publieke taak en de waarden van de democratische rechtsstaat? Dilemma's die op tafel komen:
Moderator: Johanneke Knol, Rijkswaterstaat Dilemma’s in de Zitkuil | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 12:45 - 13:45 | Lunch Serre | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 13:00 - 13:30 | LUNCHSESSIE: AI en overheid: Enthousiasme genoeg, maar waarom blijft het bij pilots? 5 praktische tips om wel door te pakken Zone 4 Vraag een willekeurige manager of beleidsmedewerker bij een overheidsorganisatie welke ontwikkeling de meeste impact gaat hebben op de organisatie en de dienstverlening, en het antwoord is steevast: “AI”. De kansen voor de publieke sector zijn gigantisch, maar grote successen blijven uit: een pilot hier, een proeftuin daar, een enthousiaste collega die iets moois bouwt dat snel weer stilvalt. Hoe valt dat te verklaren? En belangrijker nog: hoe keren we die trend? In deze lunchlezing laten we zien waar het meestal vastloopt en sluiten we af met vijf praktische tips waarmee je morgen binnen je eigen organisatie door kunt pakken. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 13:45 - 14:30 | Gemeente Utrecht houdt grip op AI door toepassen kwaliteitsstraat op AI-ontwikkeling en inkoop Lef Theater Gemeente Utrecht zet in op digitale autonomie door gebruik te maken van private cloud AI-aanbieder(s). We delen onze ervaringen met een portfolio voor digitalisering en AI, bestuurd door directie en MT, en het toepassen van een kwaliteitsstraat voor verantwoorde AI aan de hand van concrete use cases. Hoe we multidisciplinair toetsen op publieke waarde, wetgeving, gemeentelijke kaders, techniek en ethiek, en by-design ontwerpen en inrichten mét de AI-ontwikkelaar in pilots. Door Frans de Waal (Gemeente Utrecht) en Lucas Berndsen (Revodata) | Verantwoord aan de slag met AI in softwareontwikkeling Zone 4 Generatieve AI biedt volop kansen voor softwareontwikkeling, en als Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie (ODI) willen we die kansen pakken. Maar wel weloverwogen en onderbouwd. Daarom brengen we de risico’s in kaart en bepalen we welke maatregelen nodig zijn om die te beheersen. Dat is nieuw terrein, want zulke analyses worden nog nauwelijks gedaan. Mahjouba en Willy nemen je mee in hun aanpak, delen de eerste bevindingen en de afwegingen die daarbij spelen. Ontdek waarom een goede risicoanalyse geen rem is voor innovatie, maar juist het gaspedaal.
Mahjouba Amtyi en Willy Tadema zijn beide werkzaam bij de Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie (ODI). Mahjouba als projectleider en Willy als adviseur op het vlak van AI governance en risicobeheer. | Veilige en verantwoorde AI door en voor JenV: AI-assistent Robin en plugins Zone 8 & 9 AI-assistent Robin is de intern ontwikkelde AI-assistent voor het ministerie van Justitie en Veiligheid vanuit het JenV Data & AI-Lab. Meerdere taakorganisaties van JenV ontwikkelen mee waardoor de applicatie breed wordt gedragen en direct aansluit op de JenV processen en databronnen. Tijdens deze sessie delen we concrete voorbeelden, vertellen we over het gebruik van plugins, de inrichting van compliancy en AI-governance, de meerwaarde voor medewerkers en geleerde lessen. | Het AI4Legacy Lab: Rijksbreed en samen met de wetenschap kennis ontwikkelen over het gebruik van AI voor het moderniseren van legacy software Zone 13 Rijksbreed hebben we te maken met problematische legacy, veel IT-systemen van de overheid zijn verouderd. De opkomst van AI biedt kansen voor het aanpakken van dit probleem, en verschillende overheidsorganisaties zijn al gestart met experimenten voor bijvoorbeeld het genereren van documentatie of het vertalen van code. Het AI for Legacy lab streeft naar het versnellen van de toepassing van AI binnen rijksorganisaties om legacy-systemen toekomstbestendig te maken, door wetenschappelijk onderzoek te koppelen aan praktijkbehoeften. In het lab ontwikkelen we de kennis om AI-oplossingen te kunnen bouwen, beoordelen en inzetten. We doen dat rijksbreed en in samenwerking met de wetenschap, het lab gaat begin 2027 van start. In deze sessie legt Joost Visser (Universiteit Leiden) uit hoe wetenschappelijk onderzoek bijdraagt aan het ontwikkelen van oplossingen voor onze legacy uitdagingen. Cecilia van der Pol en Rike Bron van I-Partnerschap (rijksorganisatie ODI) lichten deze unieke samenwerking van rijksorganisaties met de wetenschap toe. | Dilemma's in de Zitkuil: Met AI leren van Gateway Reviews: van patronen naar handelingsperspectief. - Wat AI ons leert over AI en een lerende overheid Zone 3 - Zitkuil
Bureau Gateway (BZK) zette AI in voor kwalitatieve data-analyse, samen met de Auditdienst Rijk. Uit die exercitie kwamen dilemma's en spanningsvelden naar boven die raken aan de kern van de vraag hoe AI ons kan helpen om te leren. Robert Bierwolf en Fons van Leeuwen leggen hun ervaringen kort op tafel, daarna gaan we met de zaal in gesprek. Ervaringen die op tafel komen:
| Van bestuurlijk vraagstuk naar werkende applicatie, in de tijd van een kopje koffie Future Lab Hoe snel kunt u met AI van een idee naar een werkende oplossing? Soms zelfs in de tijd van een kop koffie. Ontdek hoe een concrete AI-use-case wordt omgezet in een werkende applicatie die aansluit op uw bestaande oplossingen. Denk aan het ondersteunen van subsidieaanvragen of het efficiënter innen van belastingen. Als technologie niet langer de beperkende factor is, ontstaat een nieuwe vraag: welke rol speelt de medewerker en hoe geeft u deze verandering verantwoord vorm? Aan de hand van aansprekende voorbeelden krijgt u een blik op wat er vandaag al mogelijk is én handvatten voor een doordachte AI-strategie binnen uw organisatie. De praktijk aan het woord: Drs. Mark van den Brink (TNO) neemt u mee in de GenAI-visie van TNO en vertelt uit eerste hand hoe TNO deze visie samen met SAP heeft vertaald naar een concreet innovatietraject. Sprekers: | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 14:30 - 15:00 | Middagpauze Serre | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 15:00 - 15:45 | Dilemma's in de Zitkuil: Mag het? Het juridische perspectief - Kaders, verantwoordelijkheden en risico’s Zone 3 - Zitkuil AI biedt kansen voor betere publieke dienstverlening, maar de overheid moet zich houden aan wet- en regelgeving: de AI Act, de AVG, transparantieverplichtingen en de eisen aan overheidsbesluiten. Hoeveel ruimte is er om te experimenteren zonder juridische grenzen te overschrijden? Dilemma’s die op tafel komen:
Moderator: Johanneke Knol, Rijkswaterstaat Dilemma’s in de Zitkuil | AI & Government: From Ambition to Public Value (presentatie in Engels) Lef Theater Arvind Pandey, Head - Innovation & Strategic Initiatives, Public Sector - Europe, Tata Consultancy Services Drawing on hands-on experience, this session shares the journey from early AI experimentation to building a responsible, enterprise-scale AI foundation for the public sector. It explores lessons learned, stakeholder engagement, addressing key concerns, and bringing technology, governance, people and processes together to enable AI adoption across the wider government ecosystem. The session also explores how AI adoption can align with government priorities, EU AI Act readiness, responsible AI and digital sovereignty principles, particularly where sensitive or critical data is involved, while maintaining a clear focus on trust and tangible public value.
| Parlementaire brief vanuit AI agent onderhandelingen Zone 8 & 9 Team Epoch, het AI Dream Team van de TU Delft, bouwde samen met BZK en VRO een simulator waarin AI-agents woondeals uitonderhandelen tussen financiën, juridische zaken en gemeenten. Aan het eind van de onderhandeling stelt de simulator een concept-Kamerbrief op. Wat werkte, wat niet, en waar blijft de mens in het proces? Daarna beantwoorden engineers uit drie jaargangen vragen uit de zaal. Neem uw lastigste opgave mee: dit jaar pakken we er één op. Met: Lauren Lew (moderatie), Coen Werre, Kenzo Heijman, Pieter de la Court, Laurens Ledeganck en Mihai Bobeica. | 5 AI agents die je niet in dienst wilt hebben - En hoe je dat voorkomt Future Lab AI agents kunnen steeds meer zelfstandig uitvoeren, beslissen en handelen. Maar wat als een agent overtuigend verkeerde antwoorden geeft, toegang krijgt tot informatie die hij niet zou moeten zien, afhankelijk is van technologie waar je geen controle over hebt of niet voldoet aan wet- en regelgeving? Dan verandert AI van versneller in risico. Aan de hand van vijf concrete praktijkcases laten we zien hoe deze risico’s zich daadwerkelijk manifesteren en hoe je ze beheerst. We gebruiken het Valcon AI Risk & Control Framework als kapstok om risico’s rond onder andere juistheid, veiligheid, compliance en digitale soevereiniteit te herkennen en te beheersen. Geen theoretische exercitie, maar lessen uit de praktijk over hoe je AI verantwoord én werkend naar productie brengt
| De AI Act voor overheidsorganisaties: bent u er klaar voor? Zone 13 De Autoriteit Persoonsgegevens als AI-toezichthouder neemt u mee in wat de AI Act straks concreet vraagt van overheidsorganisaties die AI gebruiken en/of ontwikkelen. Van gemeente tot ZBO: welke verplichtingen komen eraan, welke systemen worden geraakt en wat moet u in de komende 12 maanden doen om u gereed te maken voor de inwerkingtreding van hoog-risico-vereisten per 2 december 2027? Spreker:Joost van der Burgt, Afdelingshoofd Markttoezicht AI, Autoriteit Persoonsgegevens | Een pleidooi voor nuchterheid en menselijke maat Zone 4 De discussie over AI voelt vaak overweldigend en verlammend. Er lijkt zoveel zo snel te gebeuren dat het soms niet duidelijk is waar te beginnen. In deze presentatie wil ik hier echter nuance in aanbrengen met een meer nuchtere blik. Allereerst bespreek ik hoe veel AI-beloften eigenlijk vaak vaag en slecht onderbouwd zijn, en vanuit commercieel belang zijn opgesteld. Tegelijkertijd lijkt het gevoel van urgentie om de laatste technologie te doorgronden af te leiden van een discussie die al lang op de achtergrond van digitaliseringsvraagstukken speelt: hoe behouden we op gezonde wijze de menselijke maat in de digitale samenleving? Mijn pleidooi is om juist daar urgent op in te zetten, en ik bied hierbij een paar handreikingen voor hoe die discussie kan worden vormgegeven. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 15:45 - 16:00 | Zaalwissel | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 16:00 - 16:30 | Plenaire afsluiting - Uitreiking Briljante Mislukkingen Award en recap van de dag Serre
Niet elk AI-project wordt een succes, en juist daar valt veel van te leren. Platform AI & Overheid zet daarom een project in het zonnetje dat durfde te experimenteren en eerlijk deelt wat er misging. Want wie mislukkingen deelt, helpt anderen sneller vooruit. Wie wint de Briljante Mislukkingen Award 2026? Daarna is het tijd om de balans op te maken. Ron Kolkman, CIO en Hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat, blikt terug op een dag vol inzichten, dilemma’s en praktijkvoorbeelden. Wat zijn de belangrijkste lessen, en wat betekent dit voor de volgende stap met AI binnen de overheid? | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 16:30 - 17:15 | Borrel Serre
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
